آب درمانی در ضایعات نخاعی
آب درمانی در ضایعات نخاعی
قدمت استفاده از آب جهت درمان به زمانهای گذشته بر می گردد. در آن زمان جهت بدست آوردن آرامش و رفع خستگی يا برای درمان برخی از بيماريهای خود از آب درمانی استفاده می کرده اند . در هنگام قرار گرفتن يک جسم در آب به اندازه وزن حجم آبی که جابجا می شود. از وزن جسم کاسته می شود. از ويژگی فوق ( کاهش يافتن وزن اندام در آب ) می توان جهت اهداف درمانی استفاده نمود. بنابراين از اثرات مستقيم آب درمانی می توان به اين موارد اشاره نمود :
-عضو يا اعضايی که بخاطر نداشتن عصب و عضله در خشکی حرکت ندارند به دليل سبک شدن بدن در آب ، اين اعضاء توسط عضلاتی که اعصاب دارند به حرکت در می آيند.
-جريان خون عضو فلج زياد شده و تغذيه آن بهتر می شود.
-از تحليل رفتن عضلات نيمه فلج جلوگيری می شود.
-از اثرات مستقيم آب درمانی ايجاد روحيه نشاط و شادابی و سرزندگی و جلوگيری از عوارضی همچون خمودگی ، گوشه نشينی و رکود است که منجر به افسردگی ها و ناراحتی های روحی و روانی می گردد.
-اسپاسم يکی از معضلات بيماران نخاعی است . آب تا حد بسيار زيادی اسپاسم را کم می کند بخصوص اگر اين آب گرم باشد .
-اثرات گرما نيز به حرکت در آب اضافه شده و تاثير بسزايی در کاهش اسپاسم می گذارد.
-افزايش گردش خون و گرم شدن نواحی دردناک روی دريچه درد در شاخ نخاع اثر گذاشته و از شدت درد می کاهد. حرکت در آب و آب درمانی اثرات غير مستقيم بسياری دارد که می توان به ا-ن موارد اشاره کرد :
-از بين بردن محدوديت حرکتی در مفاصلی که عضلات فلج و يا نيمه فلج دارند.
-از ديگر فوايد غير مستقيم حرکت در آب برای کسانی که مشکل حرکتی دارند و يا دچار ضايعه نخاعی هستند و يا قطع عضو هستند (بخصوص در افرادی که صدمه نخاع ديده اند ) عدم تغيير -کل در ستون فقرات می باشد. در افراد دچارضایعه نخاعی به علت عدم استفاده بيش از حد از ويلچر و نشستن دراز مدت در آن، انحنايی بصورت جانبی در ستون فقرات ايجاد می شود ( اسکليوز ) که اين معضل با حرکت درمانی در آب و شنا حل می شود. زيرا در آب ستون فقرات به حالت کشيده در می آيد و حرکت دستها در آب به تقويت عضلات ناحيه پشت کمک کرده و از ايجاد اسکليوز جلوگيری می نمايد.
-اين ورزش با ايجاد افزايش گردش خون در ناحيه کليه ها و مثانه از رسوب مواد معدنی به شکل سنگ در کليه ها و مجاری ادرار جلوگيری نموده و تخليه بهتر مثانه را سبب می شود.
-حرکت در آب ، حجم تنفسی ريه را بالا برده ، از تجمع ترشحات و خلط در ريه و ايجاد عفونت در آن جلوگيری کرده و با تنفس بهتر، سلامت بيشتر ريه ها را تضمين می نمايد . لازم به تذکر است که آب به دليل برخی خواص فيزيکی نظير چسبندگی ، شناوری ، فشار و غلظت (ويسکوزيته ) اثرات بسيار مفيدی در انجام حرکات ورزشی دارد و از اين خواص در دستگاههای هيدروتراپی استفاده می شود. در هيدروتراپی عمومی معمولا" از استخر يا وان های پروانه ای شکل استفاده می گردد. در حالی که در هيدروتراپی موضعی از وانهای کوچک و يا وان گردابی استفاده می شود. برخی از دستگاههای آب درمانی به گونه ای طراحی شده اند که می توانند آب را با فشار زياد به اندامها بپاشند و يا حالت گردابی در آب ايجاد نمايند . در اين حال علاوه بر استفاده از اثرات حرارتی آب ، از اثرات ميکانيکی آن نيز بهره برد.
حالت گردابی آب همچون ماساژ عمل می کند و از طريق تحريک اعصاب حسی سبب تسکين دردهای موضعی و بهبود گردش خون می شود . در آب درمانی دمای آب ،مدت استفاده از آب و تعداد جلسات درمانی ، متناسب با شدت بيماری و شرايط جسمی و روانی بيمار تنظيم می شود. پس از صحبت در باره آب درمانی به شيوه مدرن بهتر است به درمان بوسيله آب های معدنی نيز اشاره شود. استفاده از آب های معدنی طرفداران زيادی در سراسر جهان پيدا کرده است. در ايران نيز به دليل وجود چشمه های فراوان آب گرم بسياری از بيماران از اين گونه حمامها برای درمان دردهای خود استفاده می کنند. بطور خلاصه می توان گفت که آب درمانی و يا حرکت در آب و جنب و جوش در يک وان حمام می تواند فوايد زير را داشته باشد :
جلوگيری از تحليل رفتن عضلات
رفع محدوديت حرکتی و يا پيشگيری از آن
جلوگيری از پوکی استخوان
پيشگيری از ايجاد انحراف در ستون فقرات
ايجاد روحيه نشاط و شادابی
پيشگيری از رسوب سنگ در کليه ها و مجاری ادرار
کارکرد بهتر کليه ها
افزايش حجم تنفسی و کارکرد بهتر ريه ها
کاهش اسپاسم
کاهش درد
افزايش حرکت روده ها و جلوگيری از يبوست
ايجاد روحيه اعتماد به نفس و ايجاد روحيه قدرتمندی برای انجام کارهای روزه مره بخصوص در افراد نخاعی
ارتقاء بهداشت پوست و مو و جلوگيری از ايجاد زخم فشاری .
جانبازان عزيز قطع نخاعی بايد به دو نکته زير توجه داشته باشند :
قبل از بهره مندی از آب درمانی حتما" با پزشک خود مشاوره نماييد.
برای حمام کردن در وان بايد نشستن در زاويه 45 درجه صورت گيرد تا از خفگی جلوگيری بعمل آيد.
منبع : وبلاگ دکتر بیژن فروغ
دکتر مهدیس هاشمی متخصص طب فیزیکی و توانبخشی